Eicelpreservatie: invriezen van eierstokweefsel  (24 sept. 1999)

Invriezen van eierstokweefsel als garantie voor de toekomst.

Op 24 september 1999 werd het bericht wereldkundig gemaakt dat het bij de mens gelukt was om eierstokweefsel dat was ingevroren, weer te ontdooien en nadat het in de buikholte van dezelfde vrouw was geplaatst, weer tot functioneren te brengen. 

Het zat erin. Bij muizen, schapen en bij diverse andere proefdieren was dit al gelukt, maar nu bij de mens nog. Direct begonnen in de lekenpers speculaties over terugplaatsing en herstel van vruchtbaarheid op oude leeftijd. Dat blijven echter voorlopig nog wilde speculaties:

De betreffende vrouw was haar eerste eierstok op 19 jarige leeftijd kwijtgeraakt wegens een goedaardig gezwel (dermoïdcyste). Op 28 jarige leeftijd stopte de menstruatie als gevolg van een sterke gewichtsvermindering en om volstrekt onduidelijke redenen besloot de gynaecoloog haar andere eierstok er ook maar uit te halen. Hij liet echter wel  wat reepjes invriezen. Nog geen jaar later wilde ze het eierstokweefsel terug en nam ze contact op met Dr Roger Gosden in Leeds. Deze doet al vele jaren onderzoek naar invriezen en ontdooien van eicellen.

Embryo's zijn verhoudingsgewijs goed invriesbaar, maar rijpe eicellen- na de LH piek- slecht.Onrijpe eicellen lijken echter wel in te vriezen en te ontdooien. Op verzoek van dr Roger Gosden heeft dr Kutluk Oktay in New York de ingevroren reepjes ontdooid en teruggeplaatst onder het buikslijmvlies. Hierna trad echter geen spontane eisprong op, zodat ze na een aantal maanden besloten met FSH te stimuleren.  Pas na zeer krachtige stimulatie met negen ampullen FSH per dag (675 E) lukte het om één follikel tot groei te laten brengen, die ook nog volgens de normale criteria veel te weinig oestradiol en na de hCG toediening te weinig progesteron produceerde, en die dus bepaald niet optimaal functioneerde. Het is dus nog volstrekt onduidelijk hoe de kwaliteit van de eicel is. (De vrouw had overigens géén kinderwens) Hierna gebeurde er niets meer, en nu heeft ze wegens de opvliegers (verschijnselen van de overgang) weer de pil.   

Het jaar daarna anno 2000 heeft dr Kutluk Oktay een reepje geïmplanteerd in de onderarm, waarna na negen maanden een follikel tot ontwikkeling kon worden gebracht, die eenvoudig kon worden gepuncteerd. De verkregen eicel had echter wel een niet normaal aspect en bevruchting kon niet worden verkregen.

Voorlopig is het dus nog veel te vroeg om hier iets zinnigs over te zeggen. Het enige dat bewezen is, is dat een ingevroren eicel die nog ‘in winterslaap’ is, na ontdooien weer enig teken van leven kan geven. Er zal dan ook nog heel veel onderzoek nodig zijn voordat wij hierover verantwoord iets kunnen zeggen.  

Het is natuurlijk al wel zo, dat eierstokweefsel in vele landen in de hele wereld wordt ingevroren bij vrouwen die chemotherapie moeten ondergaan wegens kanker en soortgelijke situaties. Deze vrouwen kennen namelijk niet de luxe te kunnen wachten. Maar ook zij moeten zich bewust zijn van het feit dat allerminst zeker is of en hoe het eierstokweefsel dit proces zal overleven, en of dit gevolgen kan hebben voor het nageslacht. Vrijwel zeker ligt de winst in andere invriesmethodes en niet in andere ontdooimethodes, en zal het eierstokweefsel dat nu ingevroren ligt, niet op verantwoorde wijze bruikbaar zijn. Daarnaast zal waarschijnlijk winst kunnen worden geboekt in onderzoek betreffende het revascularisatieproces (het herstel van de bloeddoorstroming).

Anno 2002 zijn er wel duidelijke vorderingen beschreven. Met name de combinatie van nieuwe cryoprotectantia (middelen die de cellen beschermen tegen de ijskristalvorming die schade aan de cellen geeft) met nieuwe invriesmethoden (vitrificatie) lijken veel betere overlevingsresultaten te geven. Op de laatste wetenschappelijke vergadering van de American Society for Reproductive Medicine is ook een 'Special Interest Group on Fertility Preservation' opgericht.

Ref:

Oktay K, Buyuk E.The potential of ovarian tissue transplant to preserve fertility. Expert Opin Biol Ther. 2002; 2: 361- 70.

Oktay KH, Yih M.Preliminary experience with orthotopic and heterotopic transplantation of ovarian cortical strips.Semin Reprod Med. 2002; 20: 63- 74.

Oktay K.Ovarian tissue cryopreservation and transplantation: preliminary findings and implications for cancer patients. Hum Reprod Update. 2001; 7: 526- 34.

Gook DA, McCully BA, Edgar DH, McBain JC.Development of antral follicles in human cryopreserved ovarian tissue following xenografting. Hum Reprod. 2001; 16: 417- 22

Oktay K, Economos K, Kan M, Rucinski J, Veeck L, Rosenwaks Z.Endocrine function and oocyte retrieval after autologous transplantation of ovarian cortical strips to the forearm. JAMA. 2001; 26; 286: 1490-3.

Gook DA, Edgar DH, Stern C.The effects of cryopreservation regimens on the morphology of human ovarian tissue. Mol Cell Endocrinol. 2000;169: 99- 103.

Oktay K, Karlikaya G.Ovarian function after transplantation of frozen, banked autologous ovarian tissue. N Engl J Med. 2000; 342: 1919.

Gook DA, Edgar DH.Cryopreservation of the human female gamete: current and future issues. Hum Reprod. 1999; 14: 2938- 40.

CAM Jansen, okt 1999, update Dec15, 2002

Please send mail to keesj@rdgg.nl with questions or comments about this Web- Site

Disclaimer:This information is not intended as a substitute for medical advice of physicians. The reader should regularly consult a physician in matters relating to his or her health and particularly with respect to any symptoms that may require diagnosis or medical attention.

© Stichting Medische Voortplanting Voorburg. This material is copyright protected; improper or unauthorized use is an infringement of copyright-laws and is an actionable offense. Original information from this Web-site can only be used if the source is clearly cited.