Level 1
Level 2
Level 3
U i t l e g

De Simeonstherapie: 'off label use'

Jan Steen: 'De kwakzalver', uit de voormalige Thyssen-Bornemisza collectie. Dit tafereel speelt zich af op een markt te Oegstgeest. Links ziet u de vertrouwenwekkende doctor, en de indrukwekkende bul met verdiensten aan de parasol. U ziet de oude vrouw, waarschijnlijk de eerste kandidaat voor 'Moeders voor Moeders', met haar urine. De symboliek van de nar, die- achter zijn rug- de kwakzalver belachelijk maakt, spreekt boekdelen. Dubbelkik op de afbeelding voor een beter beeld

Vroeger, in de 17e eeuw, reisden kwakzalvers markten en kermissen af om aan de benodigde klandizie te komen. Echter, tegenwoordig is het internet is het ideale medium voor kwakzalvers. Hoe anders kun je op grote schaal goedgelovige zielen vinden die bereid zijn tegen forse betaling in een illusie te geloven ?

Zo'n illusie is de doelmatigheid van het gebruik van het zwangerschapshormoon 'humaan chorio gonadotrofine' (hCG) in het kader van de zogenaamde 'Simeonstherapie'

De Britse huisarts dr. Simeons heeft al in 1954 beschreven dat hCG in lage dosis (125 e) zou kunnen worden gebruikt in combinatie met een 500 kCal dieet, om af te vallen¹. Hij stelde overigens met name dat mensen door de hCG niet meer afvielen, maar dat de vetverdeling anders werd: met name zou er meer vet afgaan op de buik, de billen en de bovenbenen- nou net datgene waar de meeste vrouwen dat vet kwijt willen- en niet op de borsten en het gelaat.

Mensen die de Simeonstherapie trouw toepassen vallen af. Maar dat ligt niet aan de hCG, maar aan het dieet. De hCG werkt net zo goed als een placebo, hetgeen ook is gepubliceerd in een meta analyse van alle goed opgezette gerandomiseerde prospectieve dubbelblinde studies, door de groep van Prof G van der Wal, in het British Journal of Clinical Pharmacology². Hij heeft, in zijn hoedanigheid als inspecteur van de volksgezondheid, naar aanleiding van klachten bij de inspectie over dit oneigenlijk gebruik van medicijnen, ook in Medisch Contact in 1996 een waarschuwing gepubliceerd, waarin hij artsen met klem afraadt dit middel voor deze indicatie voor te schrijven³. Maar meer kon hij ook niet doen.

'Off label use' is het gebruik van medicijnen voor toepassingen waarvoor deze niet zijn geregistreerd. Het komt op grote schaal voor. Soms wordt het ondersteund door de farmaceutische industrie, zoals in het geval van het gebruik van GnRH agonisten bij IVF, soms wordt het gedoogd maar niet geregistreerd, zoals in het geval van nifepidine als medicijn tegen vroegtijdige weeën en soms wordt het door de industrie niet goedgekeurd. Dit is het geval bij het gebruik van hCG, maar tegen 'off label use' kan ook deze niets ondernemen: het is de volle verantwoordelijkheid van een arts om een medicijn voor een niet geëigend doel voor te schrijven. 

Overigens komt het voorschrijven van placebo's natuurlijk op grote schaal voor, en daar is ook niets tegen, maar dan betreft het ook echt een onwerkzaam en onschuldig middel dat effect krijgt door de suggestie die eraan wordt ontleend. Of het werkt of niet is dan niet relevant; als je je er maar beter bij voelt.

Het probleem in het geval van hCG, is dat vrouwen op vrijwillige basis meewerken aan het verzamelen van urine vroeg in de zwangerschap (Moeders voor Moeders), in de veronderstelling dat dit voor onvruchtbaarheid wordt toegepast, en er daarna achter komen dat het ook in vermageringsinstituten wordt toegediend. Het kan zijn dat het aantal vrijwilligers, dat al niet te groot is, door dit oneigenlijk gebruik afneemt. 

Er werd wel eens gesuggereerd dat de farmaceutische industrie ook zou verdienen aan deze toepassing, en dat deze er daarom niets tegen zou doen. Dat is apert onjuist. De enigen die er grof aan verdienen zijn de vermageringsinstituten. Een ampul Pregnyl van 5000 E kost € 4,64  Deze wordt in vermageringsinstituten verdund tot doses van 125 E, zodat je 40 eenheden kunt krijgen uit één ampul. Deze worden per kuur van tien ampullen (inclusief 'begeleiding' en injectie) verkocht voor € 450.-, zodat de instituten met de koop van één ampul van € 4,64 in totaal een opbrengst hebben van € 1800.--. De producent (Organon) heeft bij herhaling gewaarschuwd tegen dit gebruik en er bezwaar tegen gemaakt, maar ook zij kunnen juridisch niets ondernemen.

hCG is commercieel voor de industrie allang niet meer interessant, maar het is noodzakelijk in combinatie met andere hormonen.

Op 14 augustus 2000, is in het programma 'RTL nieuws' aandacht voor deze materie geweest. Dit heeft uitsluitend geleid tot de dreiging van een juridisch proces door de eigenaar van het instituut, wegens het zogenaamd schenden van het persoonsrecht (het op TV tonen van zijn gelaat, zodat de makers dit onherkenbaar hebben gemaakt) . Hopelijk zullen zij die het middel nu nog voor deze indicatie voorschrijven zich op grond van deze publiciteit bedenken, en een ander julapium toepassen om het gewenste effect te bereiken. 

U zult zich afvragen waarom het middel dan nog steeds voor vermagering wordt gebruikt. Een van de verklaringen die op net internet te lezen zijn is dat goed opgezette studies 'ver afstaan van de dagelijkse praktijk' Dat is een merkwaardige verklaring: met een onwerkzaam tabletje wordt exact hetzelfde resultaat verkregen. Op het moment echter dat de dokter dat aan de vrijwilligster zou vertellen is het effect van de suggestie weg, terwijl de suggestie natuurlijk blijft bestaan als hij of zij zegt dat het middel hCG bevat. Een andere verklaring komt er min of meer op neer dat de mensen zelf wel het beste weten wat goed voor hen is. Dat is zeker waar, vooral voor de voorschrijvers van het middel. Want die uitleg staat er niet bij: de behandeling is vooral springlevend omdat de portemonnee van de voorschrijver er wel bij vaart. Het merkwaardige is dat de behandeling zelfs gedeeltelijk vergoed wordt door een aantal verzekeraars omdat sommige artsen de injectie van het middel uitboeken als 'acupunctuur'. Een behandeling die voor iedere Euro investering zonder noemenswaardige inspanning vierhonderd Euro oplevert is voor de voorschrijver zo aantrekkelijk dat deze voorlopig nog wel zal proberen goedgelovige zielen- die ten einde raad zijn wegens hun overgewicht- te strikken.

Referenties

1 Simeons ATW. The action of chorionic gonadotropin in the obese. Lancet 1954:ii:946-7

2  Lijesen GK, Theeuwen I, Assendelft WJ, Van Der Wal G. The effect of human chorionic gonadotropin (HCG) in the treatment of obesity by means of the Simeons therapy: a criteria-based meta-analysis.Br J Clin Pharmacol. 1995 Sep;40(3):237-43.

3 Van der wal, G. Simeonstherapie: geen verantwoorde zorg. Medisch Contact, 1996, 667

Zie ook:

Hekster, YA, Lisman, JA, Heijmenberg GM, Koopmans PP, van Loenhout JWA. Het voorschrijven en afleveren van geneesmiddelen buiten de geregistreerde indicatie. Geneesmiddelenbulletin, 2000; 34 139- 47

(CAM Jansen; augustus 2000; update 15-06-2002; 02-08-2002)

Please send mail to keesj@rdgg.nl with questions or comments about this Web- Site

Disclaimer:This information is not intended as a substitute for medical advice of physicians. The reader should regularly consult a physician in matters relating to his or her health and particularly with respect to any symptoms that may require diagnosis or medical attention.

© Stichting Medische Voortplanting Voorburg. This material is copyright protected; improper or unauthorized use is an infringement of copyright-laws and is an actionable offense. Original information from this Web-site can only be used if the source is clearly cited.