1. Inleiding

Het hebben van kinderwens is iets dat niemand behoeft te rechtvaardigen; deze wens is immers vanuit de natuur zelf gegeven. Helaas ziet echter ongeveer 10% van alle paren de kinderwens niet in vervulling gaan. Van deze paren wendt zich ongeveer de helft tot een hulpverlener. Een groot gedeelte zal, al dan niet na medisch ingrijpen, in verwachting raken. Soms zijn hiervoor echter ingrijpende behandelingen noodzakelijk.

Was vroeger het aantal behandelingsmethoden beperkt, tegenwoordig zijn -vooral door de techniek van de In Vitro Fertilisatie (IVF)- zeer veel nieuwe inzichten en mogelijkheden aanwezig. Diverse vormen van behandeling zijn nu mogelijk. Deze kunnen u worden aangeboden in het Diaconessenhuis Voorburg. Het Diaconessenhuis heeft een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling en uitbouw van IVF. Inmiddels (jan 2000) zijn er meer dan 3400 kinderen na IVF-behandeling in Voorburg geboren of "onderweg". Te vaak nog wordt IVF als een bijzondere therapie gezien, en ook wordt het te vaak in een adem genoemd met de mogelijkheid van embryokweek voor experimentele doeleinden, genetisch manipuleren, kloneren en dergelijke. IVF is echter niets anders dan één van de mogelijke onvruchtbaarheidsbehandelingen. Er is niets geheimzinnigs aan; het is eigenlijk niets anders dan een bypass (omweg).

Alle moderne onvruchtbaarheidsbehandelingen kunnen vanuit het Diaconessenhuis Voorburg worden aangeboden. Vaak is het de gewoonte de behandelingsmethoden aan te duiden met afkortingen. Om hiervan enkele te noemen: IVF, IUI, FSP, cryopreservatie en ICSI. Dit stencil behandelt de IVF; er zijn ook stencils over de andere behandelingsmethoden. Zie ook het stencil IVF Voorburg

2. IVF, IUI, FSP en ICSI; wat betekenen deze afkortingen?

In Vitro Fertilisatie (IVF) is het bevruchten van eicellen buiten het lichaam (in vitro is letterlijk "in glas" en fertilisatie betekent bevruchting). Bij de IVF-behandeling vindt de bevruchting van de eicellen in een petrischaaltje plaats. Letterlijk wordt met IVF de eigenlijke bevruchting aangeduid. Met een IVF-behandeling wordt echter veel meer bedoeld.

Een IVF-behandeling bestaat uit een aantal stappen:

a. het stimuleren en nauwkeurig vervolgen van de groei van de eiblaasjes (follikels)
b. het puncteren van de rijpe eiblaasjes,
c. het isoleren van de eicellen (oöcyten)
d. het opwerken van het zaad volgens de opzwem- of Percoll methode
e. het samenbrengen van de eicellen met het opgewerkte zaad in een kweekmedium
f. het beoordelen van de bevruchtingsstadia
g. het terugplaatsen van één of meer zich delende bevruchte eicellen (pre-embryo's) in de baarmoederholte (cavum uteri)
h. het invriezen en bewaren van eventuele overige embryo's (wanneer er meer embryo's ontstaan dan er in één keer kunnen worden teruggeplaatst) teneinde deze later in een spontane cyclus terug te kunnen plaatsen.

IVF is de aangewezen techniek als er sprake is van een gestoorde eileiderfunctie. Bij andere oorzaken voor het uitblijven van de gewenste zwangerschap hoeft IVF niet de techniek van eerste keuze te zijn. In dat kader passen behandelings- methoden als IUI en FSP. ICSI is een aparte techniek (kunstmatige bevruchting) waarvoor echter ook een volledige IVF behandeling noodzakelijk is.

Intra Uteriene Inseminatie (IUI) behelst het opwerken van het zaad om dit daarna voorbij de barrière van de baarmoedermond (cervix) tot in de baarmoederholte te brengen. De belangrijkste indicatie hiervoor is een niet te behandelen "vijandigheid" van het baarmoederhalsslijm tegen zaadcellen ("cervical hostility"). Zie ook het stencil KI en IUI

Fallopian Sperm Perfusion (FSP) is een variant op de IUI. Opgewerkt zaad wordt via de baarmoederhals, de baarmoederholte en de eileiders tot in de buikholte gebracht. De belangrijkste indicatie hiervoor is een onbegrepen vruchtbaarheidsstoornis die nog niet lang genoeg bestaat om IVF te rechtvaardigen.

Intra Cytoplasmatische Sperma Injectie (ICSI) is de techniek waarbij in het IVF-laboratorium onder de microscoop een zaadcel regelrecht in de eicel wordt gebracht. Deze techniek is bij uitstek geschikt voor paren waarbij de spermakwaliteit te slecht is om bevruchting bij gewone IVF te verwachten of paren waarbij met de gewone IVF-methode ondanks goede spermakwaliteit bij herhaling geen bevruchting van de eicellen is opgetreden. Zie ook het patiënten stencil ICSI

Voor allerlei andere letterwoorden zie ook onze pagina acronyms

3. De geschiedenis van IVF in het Diaconessenhuis Voorburg.

Sinds januari 1985 kan het Diaconessenhuis Voorburg een IVF-behandeling aanbieden. Dit gebeurde tot december 1988 in nauwe samenwerking met de Erasmus Universiteit en het aangrenzende Academisch Ziekenhuis Dijkzigt te Rotterdam en het Academisch Ziekenhuis Leiden. Per 1 januari 1989 beschikt het Diaconessenhuis Voorburg over een eigen IVF-laboratorium.

Vanaf 1985 is ook een specialist op het gebied van eileideroperaties (tubachirurg) in ons ziekenhuis als consulent werkzaam die alle microchirurgische operaties (eileideroperaties die onder een microscoop worden verricht) uitvoert.

Doordat het volledige scala van moderne onvruchtbaarheidsbehandelingen kan worden aangeboden kan een verantwoorde keuze worden gemaakt, welke behandeling voor u het beste en het minst belastend is.

4. Welke paren komen in aanmerking voor IVF?

In Vitro Fertilisatie is één van de mogelijke behandelingsmethoden voor paren met onvervulde kinderwens. De belangrijkste en aanvankelijk ook enige indicatie voor de IVF methode is afgesloten of afwezige eileiders. Dit kan meerdere oorzaken hebben:

- een ontsteking
- operatie i.v.m. buitenbaarmoederlijke zwangerschap(pen)
- een (inmiddels betreurde) sterilisatie
- een aangeboren misvorming van de voortplantingsorganen.

Inmiddels is gebleken dat IVF ook bij andere oorzaken van onvervulde kinderwens een goede behandeling kan zijn:

- endometriose (baarmoederslijmvlies op andere plaatsen dan in de baarmoeder-
   holte)
- onbegrepen onvruchtbaarheid
- geen, of te weinig baarmoederhalsslijm waardoor de zaadcellen niet in de baarmoederholte kunnen komen
- antistoffen tegen zaadcellen (circulerend in het bloed van de vrouw)
- sommige vormen van verminderde vruchtbaarheid bij de man.

Tijdens een gesprek met één van de artsen van het IVF-team wordt beoordeeld of IVF de aangewezen behandeling voor het betreffende paar is. Belangrijke informatie wordt geleverd door:

a. een bijgehouden temperatuurcurve. NB: Het heeft meestal geen zin deze      langer dan 3 maanden bij te houden.
b. bloedonderzoek in de tweede cyclushelft (progesteron en prolactine)
c. kwaliteitsonderzoek van het sperma (gelet wordt op het aantal zaadcellen en de kwaliteit van hun beweeglijkheid
d. onderzoek van het baarmoederhalsslijm na geslachtsgemeenschap
e. een contrastfoto van eileiders en baarmoeder (het zgn HSG)
f. een kijkoperatie (de zgn laparoscopie)

Bovengenoemde onderzoeken moeten hebben plaatsgevonden voordat men kan beginnen met enige vorm van behandeling zoals IVF of IUI. Een laparoscopie zal niet in alle gevallen noodzakelijk zijn.

Als de onderzoeken elders zijn verricht moeten de gegevens ter beschikking worden gesteld aan de arts/gynaecoloog van het IVF-team. Soms is een eileideroperatie het alternatief voor IVF en in andere gevallen speciale inseminatie-technieken.

Ongunstige omstandigheden voor het tot stand komen van een zwangerschap kunnen ook op het emotionele of psychische vlak liggen. In een gesprek met beide partners zal hieraan aandacht worden besteed.

De laatste voorwaarde betreft de leeftijd van de vrouw. Onder het veertigste levensjaar kan de behandeling- mits er een goede medische indicatie is- altijd worden aangeboden. Boven die leeftijd wordt de kans van slagen erg klein. Als er een zwangerschap ontstaat is de kans op een spontane miskraam duidelijk verhoogd en is de kans op afwijkingen bij het kind groter. Tussen 40 en 42 j kan soms nog wel eens een behandeling worden aangeboden (onder een aantal strikte voorwaarden) en tussen 42 en 44 j alleen in zeer bijzondere uitzonderingsgevallen.

5. Wat houdt een IVF-behandeling globaal in?

Na het gesprek met de arts/gynaecoloog van het IVF-team is de wachttijd tot aan de eigenlijke behandeling 4 tot 6 maanden. Meestal wordt na het intake-gesprek bij man en vrouw bloed afgenomen voor screeningsonderzoek. Het bloed wordt gescreend op hepatitis B (geelzucht), lues (syfilis) en AIDS. Kort voor de eigenlijke start van de IVF-behandeling wordt het sperma-onderzoek herhaald en wordt een echoscopisch onderzoek verricht om te kijken naar grootte en ligging van de baarmoeder en de ligging van de eierstokken. Er wordt dan ook gekeken of er cysten (= met vocht gevulde holten) in de eierstok aanwezig zijn die voorbehandeling (medicijnkuur of aanprikken en leegzuigen) soms noodzakelijk maken. Tevens wordt eenmalig, meestal direct in aansluiting op het intake-gesprek of in combinatie met het echoscopisch onderzoek een gynaecologisch onderzoek verricht en zo nodig een uitstrijkje gemaakt. Voor de start van de eerste behandelingscyclus worden man en vrouw gedurende 15 dagen behandeld met een antibioticum (Vibramycine; eenmaal daags 1 tablet van 100 mg).

De eigenlijke behandeling: met behulp van medicijnen (hormooninjecties) wordt geprobeerd om een aantal eicellen tegelijk te laten rijpen. Dit wordt d.m.v. een aantal onderzoeken (echoscopie en bloedonderzoek) gecontroleerd. Kort voor de eisprong (ovulatie) worden de eicellen d.m.v. een punctie uit de eierstok verwijderd. In het laboratorium worden de eicellen van de vrouw samengebracht met de zaadcellen van haar partner. Wanneer de bevruchting lukt, en er embryo's ontstaan, worden deze meestal 2 of 3 dagen en soms 5 dagen na de punctie in de baarmoederholte gebracht. Ontstaat er een zwangerschap, dan blijft u de eerste 3 maanden in het Diaconessenhuis onder controle. Daarna kunnen de zwangerschapscontroles worden overgenomen door de gynaecoloog die u aanvankelijk verwees voor IVF-behandeling.

Als de rijping van eicellen heel voorspoedig verloopt en door de arts verwacht wordt dat er meer dan 12 eicellen zullen worden verkregen kan gevraagd worden of u 2 tot 4 eicellen zou willen afstaan (anonieme donatie) aan een paar waarvan de vrouw geen eicellen produceert. U hoeft zich daar echter nooit verplicht toe te voelen.

Uit de ziekenhuissfeer.

De behandeling is dus tijdrovend, en er zijn erg veel stappen te nemen voordat u zwanger bent. Onze basisfilosofie is dat wij proberen de behandeling zoveel mogelijk "uit de ziekenhuissfeer" te halen. U mag zelf leren de hormooninjecties (thuis) toe te dienen. De behandeling is volledig poliklinisch. U hoeft na de punctie niet in het ziekenhuis te blijven. Wij menen dat hiermee de behandeling beter te dragen valt en dat u daarmee ook minder tegen een volgende behandeling opziet als de vorige mocht mislukken.

U wilt samen een kind.

Ons uitgangspunt is ook dat u samen een kind wilt. Dit houdt dan ook in dat wij de partner zoveel mogelijk bij de behandeling willen betrekken. Hij kan bij alle behandelingsonderdelen aanwezig zijn. In ieder geval stellen we het op prijs als de partner bij de punctie en bij de terugplaatsing aanwezig is.

6. Hoe groot is de kans van slagen?

Een wedloop met hindernissen.

Het beginnen van een IVF-behandeling garandeert niet dat u uiteindelijk een kind krijgt. De kans dat het niet lukt is per keer ongeveer 4 maal zo groot als de kans op succes. Een IVF-behandeling is een soort "afvalrace": een wedloop met hindernissen.

De kans op zwangerschap is niet iedere maand even hoog. Er zijn meer ‘vruchtbare’ maanden en minder ‘vruchtbare’ maanden. Wij zouden graag vooraf een indruk willen hebben over de relatieve vruchtbaarheid in een specifieke maand.

Voorafgaand aan de start van de hormooninjecties op de derde cyclusdag wordt echoscopisch onderzoek verricht om te controleren of baarmoeder en eierstokken "schoon" aan de start verschijnen. Die dag wordt tevens bloed afgenomen voor bepaling van het FSH-gehalte (Follikel Stimulerend Hormoon) en soms het oestradiol en Inhibine-B gehalte. Het gehalte van deze hormonen op de derde cyclusdag geeft ons een globale indruk over de vruchtbaarheid en daarmee de zwangerschapskans in die specifieke cyclus. Blijkt het FSH-gehalte boven een bepaalde waarde te liggen dan bent u die cyclus verminderd vruchtbaar en wordt van de start van de hormooninjecties in die specifieke cyclus afgezien. Dit komt in ongeveer 10% van de cycli voor. U kunt echter in de daaropvolgende cyclus wel beginnen als het gehalte beter is.

Een enkele keer lukt de follikelstimulatie niet (ondanks de hormooninjecties komen er geen of te weinig follikels tot rijping). Ook kan het zijn dat er een fout gemaakt wordt met de medicijntoediening of dat er een voortijdige eisprong (ovulatie) optreedt. In die gevallen kan er geen punctie plaatsvinden. Dit kwam de afgelopen jaren in ongeveer 5% van de cycli voor.

Als er wel een punctie wordt verricht bestaat er altijd de mogelijkheid dat er geen eicellen worden verkregen. Hoe meer follikels zich ontwikkelen, hoe kleiner de kans hierop is. De kans op een punctie zonder eicelopbrengst bedraagt ongeveer 1%.

Van alle eicellen die worden verkregen laat ongeveer de helft zich bevruchten. De eicellen die zich laten bevruchten en zich daarna door blijven delen, zodat een klompje cellen ontstaat, heten embryo's. Deze worden in de baarmoederholte ingebracht (terugplaatsing). Ongeveer 80% van de puncties wordt gevolgd door een terugplaatsing. Na een terugplaatsing is er ongeveer 30% kans op zwangerschap. De kans van slagen is gerelateerd aan het aantal en de kwaliteit van de teruggeplaatste embryo's en de leeftijd van de vrouw. Met het stijgen van de leeftijd neemt de kans op zwangerschap af.

Alles of niets.

Hoe meer embryo's worden teruggeplaatst hoe groter de kans op zwangerschap. Maar het terugplaatsen van meer embryo's vergroot ook de kans op een meerling. Gemiddeld is de kans op een meerling bij IVF 20- 25%.

Embryo's kunnen in kwaliteit verschillen. Dit hangt o.a. samen met het uiterlijk van de embryo's en de delingssnelheid. Hoe beter het embryo, hoe groter de kans op innesteling. Er is echter geen grotere kans op een kind met aangeboren afwijking bij innesteling van minder goede embryo's: het is een "alles of niets" effect; de kwaliteit bepaalt alleen de kans op innesteling.

Bij de eerste IVF-poging worden in principe 2 embryo's teruggeplaatst. Bij vervolgpogingen kan worden overwogen om 3 embryo's terug te plaatsen zeker als de kwaliteit van de embryo's niet optimaal is. Terugplaatsing van 2 embryo's betekent – afhankelijk van de leeftijd- 20- 30% kans op zwangerschap en in geval van zwangerschap 25% kans op een meerling (tweeling). Terugplaatsing van 3 embryo's betekent 30- 40% kans op zwangerschap en in geval van zwangerschap 50% kans op een meerling (tweeling [40%] of drieling [10%]). Bij vrouwen van 37 jaar en ouder is behalve de kans van slagen ook de kans op een meerlingzwangerschap veel kleiner zodat bij hen eerder overwogen wordt om 3 embryo's terug te plaatsen. Ten tijde van de terugplaatsing krijgt u van het behandelteam informatie over de kwaliteit van de embryo's en adviezen omtrent het aantal terug te plaatsen embryo's.

"Zwanger zijn" en "in verwachting zijn" is nog niet hetzelfde.

Wanneer er na een IVF-behandeling geen menstruatie optreedt, en de zwangerschapstest positief is, bent u "zwanger". De kans op een spontane miskraam in de eerste 3 maanden is 20- 25%. Dit lijkt veel, maar het is waarschijnlijk niet meer dan bij spontaan opgetreden zwangerschappen, omdat de diagnose zwangerschap bij IVF meestal eerder wordt gesteld. Pas na 3 maanden wordt gesproken van een doorgaande zwangerschap en bent u "in verwachting". Pas dan kunt u namelijk redelijkerwijs een kind verwachten.

Een dobbelsteen

Iedere poging biedt een kleine kans op succes. Meer pogingen vergroten de kans. De kanspercentages mogen echter niet bij elkaar opgeteld worden. Elke poging moet u vergelijken met een lot uit een (andere) loterij. Hoe meer loten, hoe meer kans. De kans op succes van een IVF-behandeling is te vergelijken met het gooien van een dobbelsteen. Als je een 6 moet gooien en het is de eerste keer niet gelukt dan moet je het nog een keer proberen. Hoewel na 4 keer werpen meer dan 50% van de mensen tenminste eenmaal een 6 heeft gegooid, is ook de vijfde keer de kans weer even groot. Ook IVF heeft net als dit voorbeeld "geen geheugen".

7. Wat staat het IVF paar te wachten?

inleiding

Een IVF-behandeling vergt heel veel van het paar dat hiervoor kiest. Om te beginnen is de behandeling tijdrovend. Voor een aantal dingen moet u zelf zorgen, voor andere behandelingsonderdelen moet u op de juiste tijd in het ziekenhuis zijn. Dit moet allemaal worden ingepast in de dagelijkse routine. Tevens wordt er een aanslag gedaan op het psychische incasseringsvermogen. Dit geldt des te meer wanneer het resultaat steeds teleurstellend is. Bovendien zijn er nog de kosten van de behandeling.

het behandelschema

Dit staat van tevoren vast. Het basisprincipe is in grote lijnen voor alle paren identiek: wij proberen te streven naar ongeveer 6 tot 8 eicellen van goede kwaliteit. . De precieze uitvoering wordt zo nodig, per poging aangepast.

Een behandelschema omvat:

- toedienen van de hormooninjecties
- echoscopisch onderzoek (vaginaal; lege blaas)
- bloedafname cq -onderzoek
- punctie
- terugplaatsing
- resultaat van de behandeling

de planning van de behandeling

Een behandeling vindt plaats binnen het tijdsbestek van één cyclus. Dat betekent dus: een periode van ongeveer 4 weken. Startpunt van de behandeling is de eerste dag van de menstruatie. Op de dag dat de menstruatie begint staat de behandeling in grote lijnen vast.

Op de derde cyclusdag beginnen de dagelijkse hormoontoedieningen. In de regel wordt 's morgens en 's avonds een injectie gegeven. U kunt zelf leren de injecties te geven, of uw partner kan het leren. Als u dit niet wilt, bent u aangewezen op het ziekenhuis of andere deskundige hulp (bv. de huisarts of een wijkverpleegkundige).

Op de derde cyclusdag, de dag waarop de eerste hormooninjecties gegeven moeten worden, wordt een echoscopisch onderzoek verricht om te controleren of er in de eierstokken geen cysten te zien zijn die de behandeling kunnen verstoren. Vanaf de 7^e cyclusdag worden echo-onderzoeken, zo nodig dagelijks, verricht om de groei van de follikels te controleren.

Parallel aan de echo-onderzoeken lopen de bloedonderzoeken. Vrijwel elke dag dat echo-onderzoek wordt verricht wordt bloed afgenomen ter controle van een aantal hormoonspiegels. Op de derde cyclusdag (de eerste echodag) wordt bloed afgenomen voor het bepalen van de FSH-spiegel in het bloed. Hiermee kunnen vruchtbare van onvruchtbare cycli onderscheiden worden.

De punctie vindt plaats tussen de 9^e en de 15^e cyclusdag, maar meestal tussen de 10^e en de 12^e cyclusdag. Er wordt vanuit gegaan dat de partner hierbij aanwezig is. Ongeveer 2 dagen tevoren liggen datum en tijdstip vast en krijgt u dit te horen.

De punctie neemt het eerste deel van de ochtend in beslag. In het IVF-laboratorium wordt met de microscoop gekeken of de punctie ook eicellen heeft opgeleverd. Als dit zo is wordt de partner gevraagd sperma te produceren. Vanaf de dag na de punctie moet u gedurende een week dagelijks de ochtendtemperatuur opnemen en wegen.

De dag na de punctie mag u na 11.00 uur naar het IVF-laboratorium bellen om te horen of de bevruchting heeft plaatsgevonden. Indien dit het geval is wordt een afspraak gemaakt voor een terugplaatsing. De terugplaatsing is een relatief eenvoudige ingreep. Na afloop blijft de vrouw ongeveer 15 minuten liggen. Daarna kan er weinig anders gedaan worden dan afwachten.

Als er meer dan het maximum aantal terug te plaatsen embryo's ontstaan kunnen deze worden diepgevroren om te worden teruggeplaatst in een spontane cyclus. Als er meer embryo's ontstaan dan er worden teruggeplaatst krijgt u altijd schriftelijk bericht over wat er met de overige embryo's gebeurd is. Als er embryo's voor u zijn ingevroren wordt er een "invries-verklaring" bijgesloten die u dient te ondertekenen en terug te sturen naar het IVF-team. Embryo's ontstaan ter vervulling van de kinderwens van een paar. Als u geen kinderwens meer heeft en derhalve geen gebruik wenst te maken van de ingevroren embryo's, of als de relatie verbroken wordt (scheiding of overlijden van één van de partners) worden de ingevroren embryo's vernietigd indien u hiertoe een schriftelijk verzoek indient. De embryo's mogen ondanks het feit dat u juridisch eigenaar bent niet worden bestemd voor andere doeleinden (zoals doorkweken voor een wetenschappelijk doel).

twee weken druk, twee weken moeilijk.

De behandeling kan het best gekarakteriseerd worden als "twee weken druk": dagelijks injecties, komen voor echo's, bloedonderzoek, punctie, terugplaatsing enzovoorts, en daarna "twee weken moeilijk": afwachten of de behandeling succes heeft gehad.

Tijdens de eerste cyclushelft dienen er nogal wat handelingen, ook door (voornamelijk) de vrouw zelf, verricht te worden. Daardoor zal dit deel van de behandeling over het algemeen als intensief beleefd worden.

Tegen de punctie zelf wordt soms erg opgezien. Door de verschillende vormen van pijnstilling die mogelijk zijn hoeft de punctie niet echt pijnlijk te zijn. De dagen tussen de punctie en de mogelijke terugplaatsing worden meestal gekenmerkt door gespannen afwachten. Het terugplaatsen zelf is een hoopvol en vaak emotioneel beladen moment. De periode erna wordt meestal onderschat maar wordt door vrijwel alle paren als de zwaarste van de hele behandeling ervaren.

Om te beginnen is er de onzekerheid over het resultaat van de behandeling. Door de behandeling verlangt het paar meer dan ooit naar een zwangerschap, die meestal bovendien zelden of nooit zo dichtbij is geweest. In deze periode is er eigenlijk niets (behalve niet roken, geen overmatig alcoholgebruik en geen medicijnen gebruiken waar u buiten kunt) waarmee u de kans kunt vergroten.

De onmogelijkheid nog iets aan het resultaat van de behandeling bij te dragen vergroot de spanning alleen nog maar. De teleurstelling als de menstruatie optreedt is dan ook groot. In tegenstelling tot de feitelijke behandeling worden deze spanningen over het algemeen moeilijker te dragen wanneer het paar meerdere pogingen achter de rug heeft.

In de praktijk blijkt dat de eerste twee weken steeds makkelijker te dragen worden: het kan bijna aanvoelen als ‘routine’: injecties, echo’s enzovoorts, en je weet wat je te wachten staat.. De tweede twee weken van wachten worden echter steeds moeilijker; als het mislukt wordt dit vaak in de opeenvolgende cycli steeds moeilijker te dragen.

Als de behandeling resulteert in een doorgaande zwangerschap zullen de spanningen gauw vergeten zijn. Er bestaat echter een grote kans dat er na diverse pogingen geen zwangerschap optreedt. Er zal dan een moment komen waarop geen nieuwe pogingen meer ondernomen worden. De behandelingen die zijn ondergaan hebben hoop gegeven en vaak ook de kinderwens versterkt. Beëindiging van de behandeling is hierdoor ingrijpend en triest. IVF is voor de meeste paren tevens de laatste kans op het ontstaan van zwangerschap. Dat u de IVF-behandeling ook "met lege handen" kunt beëindigen is iets wat u zich tevoren wel moet realiseren.

Begeleiding

Mocht u tijdens of na afloop van de IVF-behandeling behoefte hebben aan een gesprek met één van de IVF-artsen dan kan dat geregeld worden via het afsprakenbureau (070-3401180) Voor extra begeleiding kan een beroep gedaan worden op een aan ons ziekenhuis verbonden maatschappelijk werkster.

8. De kosten van een IVF-behandeling.

Een IVF-behandeling is een arbeidsintensieve, tijdrovende behandeling. Het aantal stappen bepaalt de kosten van de behandeling. Sommige vrouwen reageren zeer snel op de medicijnen, andere zeer langzaam. Dit hoeft echter geen invloed te hebben op het resultaat. Om deze reden bedragen de kosten een soort gemiddelde, en worden berekend "per stap".

Wanneer u niet goed op de medicijnen reageert, en de punctie wordt afgelast, wordt alleen fase 1 in rekening gebracht.

Wanneer wel tot punctie wordt besloten maar geen eicellen worden verkregen geldt hetzelfde: u betaalt alleen de medicijnen en de hormoonbepalingen.

Wanneer bij de punctie één of meer eicellen worden verkregen, doch de bevruchting van de eicellen komt niet tot stand, betaalt u slechts het gedeelte tot en met de punctie.   

Wanneer één of meer embryo's ontstaan, en worden teruggeplaatst, wordt een volledige behandeling (exclusief cryopreservatie) in rekening gebracht.